Hoofdstuk 5: De prijs van vrijheid

5.1 Voor de oorlog

Tijdvak 9

De tijd van wereldoorlogen is een tijdvak dat liep van 1900 tot 1950 en wordt gekenmerkt door twee grote oorlogen.

De eerste wereldoorlog

De eerste wereldoorlog is een oorlog die liep van van 1914 tot 1918. Er waren twee kanten bij deze oorlog, de Centralen (waarvan Duitsland en Oostenrijk Hongarije de grootste waren) en de geallieerden (Groot Brittanië, Frankrijk, Rusland en de verenigde staten. De oorlog wordt gekenmerkt door het gebruik van nieuwe wapens zoals de tank en gifgas. Deze oorlog wordt ook wel de loopgravenoorlog genoemd omdat hier veel gebruik van werd gemaakt. Een loopgraaf is een soort gang die half onder de grond licht waar soldaten meer beschut zijn. De oorlog wordt uiteindelijk gewonnen door de geallieerden. 

Europa na de oorlog 

Europa lag in puin na de eerste Wereldoorlog maar het ging al snel (vanaf 1920) weer beter. Maar er werd veel geld geleend en aan het eind van de jaren 20 vonden veel mensen het moeilijk om deze leningen af te betalen. Het gevolg was een economische crisis met veel werkloosheid als gevolg.

Duitsland na de oorlog

Na de oorlog kreeg Duitsland de schuld van de eerste wereldoorlog zij moesten een enorm bedrag terugbetalen. Hierdoor raakte Duitsland in de problemen en werden veel Duitsers boos. De NSDAP (de nationaal socialistische partij van Hitler) speelde hierop in. Dit was een van de gevolgen dat ze in 1933 aan de macht kwamen. Duitsland werd al snel een dictatuur wat betekende dat alle politieke partijen behalve de NSDAP verboden werden. Hierdoor konden zij vrijwel alles bepalen en maakten ze zich klaar door de oorlog. Zo konden ze gelijk de werkloosheid aanpakken. 

Filmpjes

De eerste Wereldoorlog (klokhuis)

Wie was Hitler?

De vrede van Versailles

Begrippen

Eerste wereldoorlog: oorlog van 1914 tot 1918 tussen de Centralen en de geallieerden.

Centralen: De kant van de Duitsers, Oosterijk Hongarije en nog een aantal landen die tegen de geallieerden vochten.

Geallieerden: Groot Brittanië, Frankrijk, Rusland en de verenigde staten die tegen de Duitsers vochten.

Economische crisis: Een periode waarin het slecht gaat met de economie, vaak met veel werkloosheid als gevolg.

Werkeloosheid: Het niet hebben van een baan.

NSDAP: Hitlers partij van de nationaal socialisten

Nationaal socialisme: een politieke stroming die racistisch was en in Duitsland in 1933 aan de macht kwam onder leiding van Adolf Hitler 

5.2 De tweede wereldoorlog 

Het begin 

Op 1 september 1939 valt Duitsland polen aan, landen als Frankrijk en Groot Brittannië, verklaarden daarop de oorlog aan Duitsland. De tweede Wereldoorlog was begonnen. Duitsland veroverde snel grote delen van Europa maar vanaf 1942 ging het wat minder. Het front bij Rusland liep vast en Duitsland had de verenigde staten als vijand erbij gekregen. 

De bevrijding van Europa

Na 1942 liep het dus al iets vast en in 1943 kwam er een grote nederlaag voor de Duitsers in de plaats Stalingrad. In het oosten liep het dus vast, vanuit het westen kwam in 1944 ook een invasie genaamd D-day. Uiteindelijk gaven de Duitsers zich over op 8 mei 1945.

De oorlog in Nederland

Nederland werd op 5 mei 1940 binnengevallen. Binnen 5 dagen wonnen de Duitsers en begon de bezetting. De nieuwe baas in Nederland Seyss-inquart moest van Hitler Nederland nationalistisch maken. Dit deed hij onder andere door censuur te gebruiken. Dit betekende dat de Duitsers nu bepaalden wat er op de radio en in de kranten werd gezet.

De Duitsers hadden aanhang van de NSB’ers die ook in het nationaal socialisme geloofden maar niet iedereen was blij met de Duitsers. Hierdoor ontstond het verzet dat tegen de Duitsers streed. Na D-day werd een deel van Nederland bevrijd, het deel boven de rivieren moest wachten en maakte de ‘’hongerwinter’’ mee.

De holocaust

De holocaust is de haat en het uitroeien van joden, zigeuners en nog vele andere volken die de Duitsers het liefst uit de weg wilden ruimen. Dit deden ze ook door het bouwen van concentratiekampen waar veel joden om het leven kwamen. Een van die joden was Anne Frank die een bekend dagboek schreef over haar leven tijdens het onderduiken. Een ander woord voor jodenhaat is antisemitisme. Dit neerkijken en anders behandelen van andere rassen wordt ook wel racistisch genoemd.

Begrippen

Tweede Wereldoorlog: Een periode van 1939 tot 1945 waarin Duitsland oorlog had tegen de geallieerden. 

Bezetting: De periode waarin Nederland werd bezet en geregeerd door Duitsland.

Censuur: Het controleren en beheren van de media (kranten, radio).

Antisemitisme: Jodenhaat 

Racisme: anderen anders behandelen vanwege hun huidskleur, ras of cultuur.

Filmpjes